Savdo bir dasturda, ombor boshqasida yuritilsa, rahbar uchun hisobotlar esa Excelʼda qoʻlda yigʻilsa, kompaniya buning uchun har kuni haq toʻlaydi: xodimlarning vaqti, qoldiqlardagi xatolar va eskirgan raqamlar asosida qabul qilingan qarorlar bilan. ERP tizimi bu muammoni hal qiladi: korxonaning barcha boʻgʻinlari bitta bazada ishlaydi, maʼlumotlar esa bir marta kiritiladi. Ushbu maqolada 1C:ERP nima ekanini, unga nimalar kirishini va kompaniyangizga ERP kerak-kerakmasligini qanday aniqlashni koʻrib chiqamiz.
ERP oddiy soʻzlar bilan
ERP (Enterprise Resource Planning) — korxona resurslarini boshqarish tizimi. Uning asosiy gʻoyasi — yagona axborot maydoni: mijoz buyurtmasi, ombordagi tovar zaxirasi, materiallar xaridi, ishlab chiqarish, joʻnatish, toʻlov va buxgalteriya provodkasi oʻzaro bogʻlangan. Bir joydagi oʻzgarish darhol boshqa joylarda ham koʻrinadi, shuning uchun rahbar oy oxirida yigʻilgan hisobotni emas, ishlarning haqiqiy holatini koʻradi.
1C:ERP nima
1C:ERP Korxonani boshqarish — «1C» firmasining oʻrta va yirik, eng avvalo ishlab chiqarish kompaniyalari uchun asosiy yechimi. U «1C:Korxona» platformasida qurilgan, shuning uchun uni muayyan kompaniya jarayonlariga moslab sozlash va takomillashtirish mumkin. Oʻzbekiston uchun milliy qonunchilikka moslashtirilgan 1C yechimlari ham mavjud (masalan, Oʻzbekiston uchun 1C:Buxgalteriya).
1C:ERP ning asosiy yoʻnalishlari:
- Savdo va CRM — mijoz buyurtmalari, narx va chegirmalar, shartnomalar, qarzdorlik nazorati.
- Xarid va ombor — yetkazib beruvchilarga buyurtmalar, zaxiralash, manzilli saqlash, inventarizatsiya.
- Ishlab chiqarish — spetsifikatsiyalar, marshrut kartalari, ishlab chiqarish buyurtmalari, xarajatlar va tannarx hisobi.
- Rejalashtirish va byudjetlashtirish — savdo, ishlab chiqarish va xarid rejalari, pul oqimlari hamda daromad va xarajatlar byudjetlari.
- Moliya — gʻaznachilik, boshqaruv va reglamentlangan hisob.
- Taʼmirlash — uskunalar hisobi va texnik xizmatni rejalashtirish.
- Xodimlar — kadrlar hisobi va ish haqi hisob-kitobi.
Kompaniyaga ERP kerakligining belgilari
- Bir xil maʼlumotlar turli dasturlarda bir necha marta kiritiladi.
- Ombordagi va hisobdagi qoldiqlar mos kelmaydi, har bir inventarizatsiya kutilmagan natija beradi.
- Mahsulot tannarxi qoʻlda va kechikib hisoblanadi.
- Rahbar hisobotlarni oyda bir marta oladi va qaysi tovar yoki mijoz foyda keltirishini tezda ayta olmaydi.
- Kompaniya oʻsmoqda: yangi omborlar, filiallar, yuridik shaxslar paydo boʻlmoqda, hisob esa oʻsishga ulgurmayapti.
Agar ikki-uchta band toʻgʻri kelsa, yagona tizim haqida jiddiy oʻylash vaqti keldi: qoʻl mehnati va xatolar koʻrinadiganidan qimmatroqqa tushadi.
1C:ERP kimga ortiqcha boʻlishi mumkin
1C:ERP — kuchli tizim, uni joriy etish vaqt va mijoz jamoasining faol ishtirokini talab qiladi. Ishlab chiqarishi yoʻq savdo kompaniyasi uchun koʻpincha 1C:Savdoni boshqarish yetarli, aralash faoliyat va oddiy ishlab chiqarishga ega kompaniya uchun esa — 1C:Kompleks avtomatlashtirish. Ikkala tizim ham 1C:ERP bilan bir xil mantiqda qurilgan, shuning uchun kompaniya oʻsganda ERP ga oʻtish maʼlumotlarni yoʻqotmasdan amalga oshadi. Tanlash haqida batafsil — 1C:ERP, 1C:KA va 1C:UT taqqoslangan maqolamizda.
Joriy etish qanday oʻtadi
- Tekshiruv. Jarayonlar, hujjatlar va mavjud dasturlarni oʻrganamiz, muammolarni qayd etamiz.
- AS-IS / TO-BE modellari. Jarayonlar hozir qanday ishlashi va yangi tizimda qanday ishlashini tavsiflaymiz.
- Sozlash va takomillashtirish. Tipik konfiguratsiyani sozlaymiz, unda yoʻq narsani esa kengaytmalar orqali qoʻshamiz — shunda 1C yangilanishlari oʻrnatilishda davom etadi.
- Maʼlumotlarni koʻchirish. Maʼlumotnomalar va qoldiqlarni eski dasturlardan koʻchiramiz va tekshiramiz.
- Oʻqitish va ishga tushirish. Xodimlarni rollar boʻyicha oʻqitamiz va tizimni bosqichma-bosqich ishga tushiramiz.
- Kuzatib borish. Dastlabki oylarda yordam beramiz va tizimni keyin ham rivojlantiramiz.
Koʻp uchraydigan xatolar
- Jarayonlarni tavsiflamasdan dasturlashdan boshlash — natijada tartibsizlik avtomatlashtiriladi.
- Tipik konfiguratsiyani kengaytmalar oʻrniga «oʻziga moslab» qayta yozish — har bir yangilanish alohida loyihaga aylanadi.
- Hamma narsani birdaniga ishga tushirish — boʻlimlar boʻyicha borish va har bir bosqichni dalolatnoma bilan qabul qilish xavfsizroq.
- Kompaniya tomonidan masʼul shaxs tayinlamaslik — usiz qarorlar kechiktiriladi, muddatlar choʻziladi.
Muddat va narx nimaga bogʻliq
Bir xil «1C:ERP joriy etish» ikki xil kompaniyada butunlay boshqa loyiha boʻlishi mumkin. Muddat va narxga asosan quyidagilar taʼsir qiladi:
- avtomatlashtiriladigan boʻlimlar soni — savdo va ombordan boshlash bilan ishlab chiqarish, rejalashtirish va byudjetni birdaniga qamrab olish oʻrtasida katta farq bor;
- takomillashtirishlar hajmi — tipik imkoniyatlar qanchalik koʻp ishlatilsa, loyiha shunchalik tez va arzon;
- koʻchiriladigan maʼlumotlar hajmi va sifati;
- boshqa tizimlar bilan integratsiyalar soni;
- kompaniya jamoasining tayyorligi va qarorlar qabul qilish tezligi.
Shuning uchun halol baho tekshiruvdan keyin beriladi: avval jarayonlar va talablar aniqlanadi, keyin bosqichlar, muddatlar va byudjet rejalashtiriladi.
Startdan oldin nimani tayyorlash kerak
- Loyihaga masʼul shaxsni va har bir boʻlimdan kalit foydalanuvchilarni tayinlang.
- Hozirgi hisobotlar va hujjat shakllarini yigʻing — qaysilari haqiqatan kerakligini aniqlash oson boʻladi.
- Maʼlumotnomalarni (mijozlar, nomenklatura, yetkazib beruvchilar) tartibga keltiring: dublikat va eskirgan yozuvlarni olib tashlang.
- Kutilayotgan natijani yozib qoʻying: qaysi hisobotlar, qaysi raqamlar va qanday tezlikda kerak.
Xulosa
1C:ERP savdo, ombor, ishlab chiqarish va moliya uchun tarqoq dasturlar toʻplami emas, yagona tizim kerak boʻlgan kompaniyalarga mos keladi. Loyihada asosiysi — dasturning oʻzi emas, toʻgʻri ketma-ketlik: avval tahlil, keyin sozlash va ishlab chiqish. Agar Toshkentda 1C:ERP joriy etish haqida oʻylayotgan boʻlsangiz yoki kompaniyangizga qaysi tizim mos kelishini bilmoqchi boʻlsangiz, ariza qoldiring — tekshiruv oʻtkazib, yechim taklif qilamiz.